Dừa sáp (Cocos nucifera var. sáp) là một giống dừa đặc biệt, nổi tiếng với phần cơm dừa dày, mềm, dẻo và béo — khác biệt rõ rệt so với các giống dừa thông thường. Tuy nhiên, giống dừa sáp có tỷ lệ “ra trái sáp” thấp (chỉ khoảng 20–30% số trái), và việc nhân giống bằng phương pháp truyền thống không đảm bảo giữ được đặc tính sáp di truyền. Do đó, kỹ thuật nuôi cấy phôi trở thành một hướng nghiên cứu và ứng dụng quan trọng nhằm bảo tồn và nhân giống dừa sáp với chất lượng ổn định hơn.
- Nguồn gốc của dừa sáp
- Dừa sáp là một biến thể đột biến tự nhiên của giống dừa ta (Cocos nucifera), được tìm thấy chủ yếu ở xã Hòa Tân, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh.
- Đặc điểm nổi bật: phần cơm dừa dày, mềm, sánh đặc như sáp, ăn béo và thơm.
- Tuy nhiên, tỷ lệ xuất hiện dừa sáp chỉ khoảng 20–30% trong các cây dừa sáp trồng từ hạt, do hiện tượng dị hợp tử, nên khó nhân giống theo cách thông thường.
- Lý do phát triển kỹ thuật nuôi cấy phôi
- Do tỷ lệ đột biến thấp và không thể phân biệt phôi sáp với phôi thường bằng mắt thường.
- Nhu cầu thương mại và bảo tồn giống dừa sáp ngày càng tăng.
- Giải pháp khả thi: Nuôi cấy phôi dừa sáp nhằm tạo ra cây giống đồng nhất, giúp nhân giống đại trà dừa sáp thay vì dựa vào may rủi từ hạt.
- Sự phát triển của kỹ thuật nuôi cấy phôi dừa sáp
- Viện Di truyền Nông nghiệp, Trường Đại học Cần Thơ, và Viện Nghiên cứu Dầu và Cây có dầu (Viện IOC) là những đơn vị tiên phong trong nghiên cứu và phát triển kỹ thuật này tại Việt Nam.
- Quy trình gồm các bước:
- Tuyển chọn phôi mầm từ trái dừa sáp xác định.
- Khử trùng và đưa vào môi trường nuôi cấy đặc biệt.
- Kích thích phát triển phôi thành cây con (in vitro).
- Cấy chuyển cây con ra môi trường đất.
- Thành tựu và ý nghĩa
• Đã có những lô cây dừa sáp được nhân giống thành công bằng phương pháp nuôi cấy phôi, với khả năng giữ đúng đặc tính di truyền của dừa sáp gốc.
• Góp phần bảo tồn giống dừa quý, phát triển kinh tế nông nghiệp và gia tăng sản lượng dừa sáp thương phẩm.
• Mở ra hướng đi mới trong ứng dụng công nghệ sinh học vào nông nghiệp Việt Nam
